یکی از اولین و مهمترین چیزهایی که برای ارتباط برقرار کردن در زبان آلمانی بهش نیاز پیدا میکنید، اعداد هستند. چه بخواهید خرید کنید، ساعت بپرسید یا اطلاعات شخصی بدهید، تسلط بر اعداد اصلی ضروری است.
امروز میخواهیم مستقیماً بریم سراغ اعداد اصلی (Grundzahlen) در زبان آلمانی. اینها اعدادی هستند که برای شمردن و بیان کمیت دقیق ازشون استفاده میکنیم. بدون معطلی بریم سر اصل مطلب و ببینیم چطور باید در آلمانی بشماریم!
1. اعداد پایه (۰ تا ۲۰): حفظیهای شیرین!
این گروه از اعداد کلمات مخصوص خودشون رو دارن که باید مثل اسم خودتون حفظشون کنید. نگران نباشید، تعدادشون کمه و خیلی زود ملکه ذهنتون میشه:
1 – eins
2 – zwei
3 – drei
4 – vier
5 – fünf
6 – sechs
7 – sieben
8 – acht
9 – neun
10 – zehn
11 – elf
12 – zwölf
2. از ۱۳ تا ۱۹: قانون “یکان + ده!”
اینجا کار کمی راحتتر میشه چون یه الگو داریم! برای ساختن اعداد از ۱۳ تا ۱۹، کافیه رقم یکان رو بیارید و بچسبونید به کلمه “zehn” که معنی “ده” میده.
- ✅ dreizehn (۱۳ = سه + ده)
- ✅ vierzehn (۱۴ = چهار + ده)
- ✅ fünfzehn (۱۵ = پنج + ده)
🚨 نکته ریز و مهم (استثناهای دوستداشتنی!)
یادتون باشه دو تا از این اعداد یه کوچولو تغییر میکنن:
- شانزده (16): sechzehn (به جای sechszehn، حرف ‘s’ آخر sechs افتاده!)
- هفده (17): siebzehn (به جای siebenzehn، حروف ‘en’ آخر sieben افتاده!)
به دنبال منابع معتبر آلمانی هستید؟
یادگیری زبان آلمانی با متدهای قدیمی سخت است. جدیدترین دورههای ویدیویی و کتابهای آموزشی را اینجا ببینید.
3. اعداد مضرب ده (۲۰، ۳۰، … ۹۰)
برای اعداد ۲۰، ۴۰، ۵۰ و غیره، معمولاً ریشه عدد یکان به اضافه پسوند “-zig” میاد.
- zwanzig (۲۰)
- vierzig (۴۰)
- fünfzig (۵۰)
- sechzig (۶۰)
- siebzig (۷۰)
- achtzig (۸۰)
- neunzig (۹۰)
⚠️ استثنای باز هم دوستداشتنی!
فقط عدد سی یه کم متفاوته: dreißig (۳۰) که با پسوند “-ßig” میاد. حواستون به این “ß” باشه!
4. ساخت اعداد بزرگتر (۲۱ تا ۹۹ و بالاتر)
این بخش برای خیلی از زبانآموزها اولش یه کم گیجکنندهست، چون ترتیب گفتن اعداد با فارسی و انگلیسی فرق داره.
قانون اصلی برای اعداد بین ۲۱ تا ۹۹ اینه: اول یکان، بعد “und” (به معنی “و”)، و در آخر دهگان! (بله، برعکس!)
حالا بریم سراغ بزرگترها:
- صدها (hundert):۱۰۰ ⬅️ (ein)hundert۶۳۴ ⬅️ sechshundertvierunddreißig (میبینید؟ بعد از “ششصد” همون قانون “یکان+und+دهگان” اومده!)
- هزارها (tausend):۱۰۰۰ ⬅️ (ein)tausend۴۸۰۰ ⬅️ viertausendachthundert (اینجا بین “هزار” و “صد” دیگه “und” نمیاد!)۷۵۲۱ ⬅️ siebentausendfünfhunderteinundzwanzig
- میلیون و میلیارد (Million / Milliarde):نکته: از ۲ میلیون به بالا، جمع بسته میشه (Millionen) و جدا نوشته میشه.۱,۰۰۰,۰۰۰ ⬅️ eine Million۵,۳۰۰,۰۰۰ ⬅️ fünf Millionen dreihunderttausend
نقطه یا کاما؟ مسئله این است!
آلمانیها دقیقا برعکس فارسی و انگلیسی عمل میکنند:
1.000 (هزار)
1.000.000 (یک میلیون)
3,5 (سه و نیم)
5. عدد ‘eins’ (یک): وقتی که شکلش عوض میشه!
عدد “eins” یه مورد خاص و کمی شبیه به حرف تعریف نامعین (ein/eine/ein) عمل میکنه.
در قسمت قبل با اعداد اصلی (Grundzahlen) آشنا شدیم. اما دنیای اعداد در آلمانی وسیعتره! گاهی میخوایم جایگاه یا ترتیب رو نشون بدیم. پس بریم سراغ دو مفهوم مهم دیگه: اعداد ترتیبی و کمیتسنجها.
اعداد ترتیبی (Ordnungszahlen): نشان دادن جایگاه و ترتیب
وقتی میخوایم بگیم “اولین”، “دومین”، “سومین” و… از اعداد ترتیبی استفاده میکنیم.
قانون کلی:
- اعداد ۱ تا ۱۹ ⬅️ پسوند -te
- اعداد ۲۰ به بالا ⬅️ پسوند -ste
🚨 استثناهای مهم (حفظ کنید!):
- 1 ⬅️ erste (اولین)
- 2 ⬅️ zweite (دومین)
- 3 ⬅️ dritte (سومین)
- 7 ⬅️ siebte (هفتمین – n حذف شد)
✍️ نوشتار کوتاه: توی نوشتار معمولاً عدد ترتیبی رو با خود عدد و یه نقطه بعدش نشون میدن: 1., 2., 3. (این نقطه یعنی عدد ترتیبی است).
کجا از اعداد ترتیبی استفاده کنیم؟
رایجترین کاربرد اعداد ترتیبی، گفتن تاریخ و رتبه است.
📅 گفتن تاریخ:
- ساختار Der (امروز هست…): Heute ist der dritte Mai.
- ساختار Am (در روز…): Mein Geburtstag ist am vierzehnten Mai.
🏆 گفتن رتبه یا طبقه:
- Sie wohnt im vierten Stock. (طبقه چهارم)
- Er hat den ersten Platz gewonnen. (مقام اول)
صرف اعداد ترتیبی: بله، اینها هم صرف میشن!
نکته مهم اینه که وقتی اعداد ترتیبی قبل از اسم میان، دقیقاً مثل صفتها رفتار میکنن و باید با اسم بعدشون هماهنگ بشن (صرف بشن).
- بعد از der, die, das: معمولاً پسوند -e (گاهی -en)
مثال: der erste Tag (روز اول) - بعد از ein, eine, ein: مثل صفت نامعین رفتار میکند.
مثال: ein erster Versuch (اولین تلاش)
قیمت اصلی 17،220،000 تومان بود.9،800،000 تومانقیمت فعلی 9،800،000 تومان است.
قیمت اصلی 10،740،000 تومان بود.6،120،000 تومانقیمت فعلی 6،120،000 تومان است.
کمیتسنجها (Quantifikatoren): وقتی میخوایم درباره “مقدار” صحبت کنیم
همیشه که قرار نیست دقیقاً بشماریم و بگیم “سه تا سیب” یا “پنج نفر”. گاهی وقتها میخوایم بگیم “همه دانشآموزان”، “بعضی از کتابها”، “هیچ پولی”. اینجا از کمیتسنجها (Quantifikatoren) استفاده میکنیم.
💡 کمیتسنجها کلماتی هستند که مقدار یا میزان چیزی رو نشون میدن، بدون اینکه عدد دقیقش رو بگن.
آشنایی با چند کمیتسنج مهم و کاربردی:
alle (همه)
برای اشاره به تمام اعضای یک گروه
beide (هر دو)
برای اشاره به دو نفر یا دو چیز
kein- (هیچ، هیچیک)
شکل منفی حرف تعریف نامعین
jeder/jede/jedes (هر، هر یک)
برای اشاره به هر عضو به صورت تکتک
manche (برخی، بعضی)
اغلب با اسم جمع میاد
solche (چنین، مانند اینها)
برای اشاره به نوع یا کیفیت
صرف کمیتسنجها: بله، اینها هم صرف میشن!
درست مثل صفتها و حروف تعریف، کمیتسنجها هم وقتی قبل از اسم میان، صرف میشن. خوشبختانه، بیشتر کمیتسنجها (مثل alle, jeder, manche, solche) از الگوهای صرفی حروف تعریف معین (der, die, das) پیروی میکنن!
| حالت دستوری | مذکر (مفرد) | مونث (مفرد) | خنثی (مفرد) | جمع |
|---|---|---|---|---|
| فاعلی (Nominativ) | alle | alle | alle | alle |
| beide | beide | beide | beide | |
| keine | keine | keine | keine | |
| jeder | jede | jedes | – | |
| مفعولی (Akkusativ) | alle | alle | alle | alle |
| beide | beide | beide | beide | |
| keinen | keine | keines | keine | |
| jeden | jede | jedes | – | |
| داتیو (Dativ) | allem | aller | allem | allen |
| beiden | beiden | beiden | beiden | |
| keinem | keiner | keinem | keinen | |
| jedem | jeder | jedem | – |
(جدول شامل حالت اضافی یا Genitiv نیز میباشد که از الگوی مشابه پیروی میکند)
کمیتسنجهای نامعین (Indefinite): وقتی مقدار دقیق نیست!
کمیتسنجهای نامعین مقادیر غیردقیقی را بیان میکنند. این هم لیستی از مهمترینها:
- viele (بسیاری): Ich habe viele Freunde.
- wenige (اندک): Sie hat wenige Fehler gemacht.
- einige (برخی/تعدادی): Ich habe einige Fragen.
- mehrere (چندین): Wir haben mehrere Möglichkeiten.
- etliche (تعدادی/نسبتاً زیاد): کمی رسمیتر از einige.
- etwas (کمی/چیزی): ⚠️ معمولاً صرف نمیشود!
Ich möchte etwas Wasser trinken. - genug (کافی): ⚠️ معمولاً صرف نمیشود!
Wir haben genug Zeit. - irgendein- (هر کدام/هر): Ruf irgendeinen Freund an. (مهم نیست کدوم)
جدول خلاصه صرف کمیتسنجهای نامعین کلیدی (بدون حرف تعریف)
اینها معمولاً از الگوی صرفی صفتهای “قوی” پیروی میکنند:
| حالت | مذکر | مونث | خنثی | جمع |
|---|---|---|---|---|
| فاعلی | vieler | viele | vieles | viele |
| مفعولی | vielen | viele | vieles | viele |
| داتیو | vielem | vieler | vielem | vielen |
(جدول نمونه برای viel- است و بقیه مثل einige و wenige مشابه هستند)
تاثیر جنسیت، تعداد و حالت (GNK) روی پایانهها
بیایید ببینیم این سه عامل چطور عمل میکنند:
۱. اعداد اصلی (Grundzahlen)
تقریباً هیچ تغییری نمیکنند!
۲. اعداد ترتیبی و کمیتسنجها
اینجا پای صرف وسطه!
اینها دقیقاً همون قواعدی رو دنبال میکنن که برای صرف صفتها یاد میگیرید.
- بعد از der/die/das: معمولاً -e یا -en
- بعد از ein/eine: پایانههای قویتر
- بدون حرف تعریف: صرف قوی
مثالها در عمل: ببینیم چطور استفاده میشن!
نتیجهگیری نهایی
سفر ما در دنیای اعداد و کمیتسنجهای آلمانی به پایان رسید. یاد گرفتیم که:
- اعداد اصلی: تغییر نمیکنند (جز eins).
- اعداد ترتیبی: مثل صفتها صرف میشوند.
- کمیتسنجها: برای بیان مقدار نامعین، قواعدی شبیه به حروف تعریف یا صفتها دارند.
میدونم بحث صرفها ممکنه اولش یه کم چالشبرانگیز به نظر بیاد، اما نگران نباشید! اینها الگوهای مشخصی دارن که با تمرین مداوم کاملاً توی ذهنتون جا میافتن.
