برای اینکه در زبان آلمانی نشان دهیم چیزی متعلق به چه کسی است یا با چه کسی/چیزی نسبت دارد، از دو ساختار دستوری اصلی استفاده میکنیم: ضمایر ملکی (Possessivpronomen) و صفات ملکی (Possessivartikel). فهمیدن تفاوت و نحوه صحیح استفاده از این دو، برای صحبت کردن و نوشتن روان و دقیق به زبان آلمانی ضروری است.
در این بخش، میخواهیم این دو مفهوم را به طور کامل بررسی کنیم: از تعریفشان بگیرید تا شکلهای مختلف و نحوه استفاده از آنها در جمله، همراه با مثالهای روشن.
۱. ضمایر ملکی (Possessivpronomen)
ضمایر ملکی در زبان آلمانی کلماتی هستند که به تنهایی در جمله میآیند و به جای یک اسم یا یک گروه اسمی مینشینند تا مالکیت را نشان دهند. یعنی اینطور نیست که کنار اسم قرار بگیرند، بلکه جایگزین اسم میشوند. نقش گرامری آنها در جمله دقیقاً شبیه به سایر ضمایر است؛ میتوانند فاعل، مفعول (مستقیم یا غیرمستقیم) یا متمم باشند.
جمله اصلی: “Das ist mein Buch.” (این کتاب من است.)
اگر نخواهیم اسم “Buch” را تکرار کنیم، میتوانیم از ضمیر ملکی استفاده کنیم:
جمله با ضمیر: “Das ist meins.” (این مال من است.)
در این مثال، ضمیر ملکی “meins” جای عبارت اسمی “mein Buch” نشسته و نشاندهنده مالکیت کتاب توسط گوینده است.
⚠️ نکته بسیار مهم: شکل آنها باید از نظر جنسیت، تعداد و حالت دستوری با اسمی که جایگزین آن شدهاند مطابقت داشته باشد. اینجاست که دوباره اهمیت یادگیری جنسیت اسامی و حالتهای دستوری آلمانی خودش را نشان میدهد.
۲. صفات ملکی (Possessivartikel)
صفات ملکی در زبان آلمانی، که شاید بهتر باشد به آنها حروف تعریف ملکی بگوییم، کلماتی هستند که همیشه قبل از اسم میآیند و آن اسم را همراهی میکنند تا مالکیت یا نسبت آن را نشان دهند. نقش آنها شبیه به سایر صفات یا حروف تعریف است؛ یعنی قبل از اسم قرار میگیرند و اطلاعات بیشتری در مورد آن میدهند.
“Das ist unser Haus.” (این خانه ما است.)
در اینجا، “unser” یک صفت ملکی است که قبل از اسم “Haus” آمده و نشان میدهد که این خانه متعلق به “ما” است. دقت کنید که “unser” اینجا بهتنهایی نیامده، بلکه با اسم “Haus” همراه شده.
این صفات هم باید از نظر جنسیت، تعداد و حالت دستوری با اسمی که همراهش آمدهاند مطابقت داشته باشند.
تفاوت کلیدی و مهم
صفت ملکیهمیشه با یک اسم همراه است و قبل از آن میآید.
ضمیر ملکیبه تنهایی به کار میرود و جایگزین یک اسم یا گروه اسمی میشود.
درک این تفاوت برای استفاده صحیح از این دو ساختار گرامری در جملات آلمانی حیاتی است.
فهرست ضمایر ملکی و صفات ملکی در زبان آلمانی
ضمایر ملکی (Possessivpronomen)
ضمایر ملکی بر اساس مرجع ضمیر (مالک) و جنسیت و تعداد اسم مورد اشاره (مملوک) تغییر میکنند. جدول زیر، فهرست ضمایر ملکی در حالت اسمی (Nominativ) را نشان میدهد:
| مرجع ضمیر | مذکر مفرد | مؤنث مفرد | خنثی مفرد | جمع | معادل انگلیسی |
|---|---|---|---|---|---|
| ich | meiner | meine | meins/meines | meine | mine |
| du | deiner | deine | deins/deines | deine | yours |
| er | seiner | seine | seins/seines | seine | his |
| sie (مفرد) | ihrer | ihre | ihres/ihres | ihre | hers |
| es | seiner | seine | seins/seines | seine | its |
| wir | unserer | unsere | unsres/unseres | unsere | ours |
| ihr | eurer | eure | euers/eueres | eure | yours (pl) |
| sie (جمع) | ihrer | ihre | ihres/ihres | ihre | theirs |
| Sie | Ihrer | Ihre | Ihres/Ihres | Ihre | yours (formal) |
(این جدول، تنها حالت اسمی را نشان میدهد. در حالات مفعولی، داتیو و اضافی شکلها تغییر میکنند.)
صفات ملکی (Possessivartikel)
فهرست پایه صفات ملکی به شرح زیر است (این کلمات قبل از اسم میآیند):
| مرجع ضمیر | صفت ملکی (پایه) | معادل انگلیسی |
|---|---|---|
| ich | mein | my |
| du | dein | your |
| er | sein | his |
| sie (مفرد) | ihr | her |
| es | sein | its |
| wir | unser | our |
| ihr | euer | your (pl) |
| sie (جمع) | ihr | their |
| Sie | Ihr | your (formal) |
صرف صفات ملکی در حالتهای دستوری مختلف
همانطور که در درسهای قبلی دیدیم، کلمات قبل از اسم در زبان آلمانی بر اساس حالت دستوری، جنسیت و تعداد اسم تغییر شکل میدهند. صفات ملکی هم از این قاعده مستثنی نیستند و دقیقاً مانند حروف تعریف نامعین (ein, eine, ein) صرف میشوند.
قاعده کلی این است که صرف صفات ملکی از الگوی صرف حروف تعریف نامعین پیروی میکند. تنها تفاوت عمده در حالت جمع است؛ در حالت جمع، صفات ملکی از الگوی صرف حروف تعریف معین پیروی میکنند.
جداول زیر صرف صفت ملکی “mein” (مال من) را در حالت های مختلف نشان می دهد. صرف سایر صفات ملکی نیز از همین الگو پیروی می کند.
برای مثال، اگر با یک اسم مذکر مفرد کار داشته باشیم:
- در حالت فاعلی (Nominativ) میگوییم: mein Mann (مرد من)
- اما در حالت مفعولی مستقیم (Akkusativ) میگوییم: meinen Mann (مرد من را)
قیمت اصلی 17،220،000 تومان بود.9،800،000 تومانقیمت فعلی 9،800،000 تومان است.
قیمت اصلی 10،740،000 تومان بود.6،120،000 تومانقیمت فعلی 6،120،000 تومان است.
💡
یک نکته مهم درباره صفت ملکی “euer”
صفت ملکی “euer” (مال شما – جمع غیررسمی) در هنگام صرف شدن، یک ویژگی خاص دارد. معمولاً حرف “e” که بعد از “u” آمده، در هنگام اضافه شدن پسوند صرف، حذف میشود.
مثالها:
- euer Haus (خانه شما – خنثی مفرد، فاعلی/مفعولی – ‘e’ حذف نشده)
- euree Katze ➡️ eure Katze (گربه شما)
- eureem Kind ➡️ eurem Kind (به بچه شما)
- eureen Kindern ➡️ euren Kindern (به بچههای شما)
این نکته “euer” را به خاطر بسپارید تا در استفاده از آن دچار مشکل نشوید.
زمان استفاده از ضمیر ملکی و صفت ملکی: تفاوتهای کاربردی
حالا که با شکل ظاهری و تغییرات این دو آشنا شدیم، بیایید ببینیم عملاً کی باید از صفت ملکی و کی از ضمیر ملکی استفاده کنیم.
تفاوت اصلی و کاربردی:
- صفت ملکی: همیشه کنار اسم میآید و آن را همراهی میکند.
- ضمیر ملکی: به تنهایی میآید و جایگزین یک اسم یا گروه اسمی میشود تا از تکرار پرهیز کند.
کاربرد صفات ملکی
زمانی که اسم در جمله حضور دارد. مثل یک صفت عمل میکند.
- Das ist mein Buch.
(قبل از اسم Buch آمده) - Ich sehe deinen Hund.
(قبل از اسم Hund آمده) - Sie spricht mit ihrer Mutter.
(قبل از اسم Mutter آمده)
کاربرد ضمایر ملکی
زمانی که اسم قبلاً مشخص شده و میخواهیم از تکرار آن پرهیز کنیم.
- Ist das dein Fahrrad? Ja, das ist meins.
(جایگزین mein Fahrrad) - Hier sind meine.
(جایگزین meine Schlüssel) - Es ist unseres.
(جایگزین unser Auto)
مثالهای متعدد در بافتهای گوناگون
- Nominativ: Mein Haus ist groß.
- Akkusativ: Ich putze dein Auto.
- Dativ: Er gibt seiner Freundin Blumen.
- Genitiv: Die Farbe ihres Kleides ist blau.
- Nom (جمع): Unsere Kinder spielen.
- Akk (جمع): Wir besuchen eure Eltern.
- Dat (جمع): Sie dankt ihren Freunden.
- Gen (جمع): Das ist die Meinung Ihrer Kollegen.
- Nominativ: Ist das dein Hund? Nein, das ist seiner.
- Akkusativ: Ich habe ihres gefunden.
- Dativ: Ich habe es meinem gegeben.
- Genitiv: Wessen Idee war das? Es war unsere.
- Nom (جمع): Ja, das sind unsere.
- Akk (جمع): Ich möchte auch solche wie deine.
- Dat (جمع): Ihr sprecht über eure.
- Gen (جمع): Qualität unserer ist besser.
موارد خاص و نکات تکمیلی
1. صفت ملکی “euer” (حذف e):
معمولاً حرف “e” بعد از “u” حذف میشود، مگر در حالت خنثی مفرد (Nom/Akk).
✅ eure Mutter (حذف شده)
2. ضمیر ملکی خنثی مفرد (-s یا -es):
هر دو شکل صحیح هستند: Das ist meins یا Das ist meines.
3. استفاده کم از ضمیر در Genitiv:
در حالت ملکی، معمولاً به جای ضمیر، از ساختار von + Dativ یا خود اسم استفاده میشود.
4. چندمعنایی بودن “ihr” و “Ihr”:
- ihr (کوچک): مال او (زن)، مال آنها، مال شما (جمع دوستانه). باید از متن تشخیص دهید!
- Ihr (بزرگ): مال شما (رسمی). همیشه با حرف بزرگ نوشته میشود.
مقایسه با انگلیسی: تفاوتهای ساختاری
- ✔تطابق با اسم (آلمانی): شکل ضمیر/صفت بر اساس جنسیت و حالت اسم تغییر میکند. (در انگلیسی فقط بر اساس مالک تغییر میکند).
- ✔تنوع بیشتر: آلمانی شکلهای بسیار متنوعتری دارد.
- ✔سه فرم برای “Your”: در آلمانی dein, euer, Ihr (در انگلیسی فقط Your).
- ✔ابهام در sein/ihr: در آلمانی sein میتواند مال مرد یا خنثی باشد. در انگلیسی his/its جدا هستند.
جمعبندی نهایی
درک و تسلط بر ضمایر و صفات ملکی، هرچند در ابتدا با چالشهایی همراه باشد، قدمی بسیار مهم در مسیر یادگیری زبان آلمانی است.
📌 صفت ملکی = با اسم
📌 صرف = حیاتی
با تمرین مداوم و استفاده فعال از این ساختارها در صحبت کردن و نوشتن، به مرور زمان برایتان طبیعی خواهند شد.
